Wyrazy na literę: "R" 

Raba

- nazwa ze względu na producenta silnika. Wąskotorowy wagon motorowy serii MBxd2 z lat 1984-1986 produkowany przez zakłady FAUR w Bukareszcie

Rabanić

- hałasować, robić dużo hałasu (np. głośno i długo używać syreny na lokomotywie)

Rachaella

- wąskotorowy wagon motorowy serii MBxd1 z roku 1937 wyprodukowany w zakładach Lilpop, Rau i Loewenstein w Warszawie na zamówienie Zarządu Grójeckiej Kolei Dojazdowej

Radarowiec

- donosiciel w zakładzie pracy

Radary

- mieć otwarte oczy i uszy w trakcie służby

Radio

- potoczna nazwa radiotelefonu

Radio-stop

- system zatrzymania pociągu montowany w radiotelefonach

Radiowiec

- pracownik warsztatu naprawiającego radiotelefony

Radmor

- rodzaj radiotelefonu stosowanego na kolei – od producenta Radmor S.A.

Rail

- to coraz bardziej popularne słowo w otoczeniu oznaczające transport kolejowy z francuskiego

Railfan

- obserwator, miłośnik, – czyli osoba, która hobbistycznie interesuje się pociągami i koleją

Railport

- terminal przeładunkowy, oferujący kompleksowe usługi transportowe (także kolejowe)

Rakan

- lokomotywa elektryczna normalnotorowa kolei czeskich typu 182

Rakieta

- pierwszy parowóz zbudowany przez George'a i Roberta Stephensonów w 1829

Rakieta

- bardzo szybko jadący pociąg

Rama

- to ostoja pojazdu szynowego (np. lokomotywy, wagonu), lub wózka.

Ramię

- wysięgnik podnośnika na pociągu sieciowym

Ramię

- wysięgnik (żurawia) dźwigu kolejowego

Ramię

- ruchoma łapa sygnalizatora kształtowego

Rampa

- budowla stacyjna, wysokości podłogi w wagonach towarowych umożliwiająca załadunek i wyładunek towarów

Rant

- obrzeże przy obręczy

Raportówka

- skórzana płaska torba mapnik używana przez sokistów z regulowanym paskiem na ramię

Rating

- to klasyfikacyjna oceniająca i kategoryzująca poziom zdolności kredytowej (kredytowa ocena) danej spółki kolejowej

Ratunkowy

- rodzaj pracownika gotowego w każdej chwili do wyjazdu z pociągiem ratunkowym

Ratunkowy

- specjalnie wyposażony i bezustannie gotowy pociąg ratunkowy, który wzywany jest na miejsce wypadków, wykolejeń, w celu usunięcia następstw

Rawka

- parowóz osobowy numer 3 Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej z 1844 roku

Rąbnąć

- potrącić lub przejechać lokomotywą kogoś lub coś

Reaktywacja

- odnawianie zniszczonych linii kolejowych i infrastruktury, w których może percypować państwo

Reanimacja

- staranie się unowocześnić ten tabor, jaki jest na stanie

Rebranding

- zmiana wizerunku firmy kolejowej

Redukcja

- urządzenie powodujące zmianę wielkości np. ciśnienia powietrza w układzie sterowania

Redukcja

- jeżeli Firma ma problemy to zwalnia część pracowników, podobnie jak na PKP

Reformatorzy

- osoby wprowadzające zmiany restrukturyzacyjne na PKP (niby na lepsze)

Reformy

- zmiany restrukturyzacyjne na PKP

Reformy

- zmiany w firmach kolejowych

Regeneracja

- polepszenie właściwości nawierzchni torowej lub innych elementów, podzespołów różnych urządzeń

Regio

- potoczna nazwa szynobusu spalinowego serii SA108

Regioekspres

- to nazwa nieistniejącej już kategorii międzynarodowych i krajowych pociągów pospiesznych

Regiokarnet

- to specjalna oferta spółki kolejowej POLREGIO, która umożliwia wielokrotną ilość przejazdów pociągami w 3 dowolnie wybranych dniach w ciągu 2 kolejnych miesięcy

Regionalizacja

- umownie wydzielony, względnie jednorodny obszar, na którym działają zgrupowane spółki PKP

Regionalizacja

- to inaczej połączenie na danym terenie samorządów i przewozów regionalnych

Regionova

- czeski wagon motorowy serii 814

Regioplus

- pociągi tego typu zostały uruchomione przez spółkę PKP Przewozy Regionalne. Pociągi te mają zastosowanie w szybszej i bardziej komfortowej podróży. Obecnie do obsługi pociągów RegioPlus używa się EZT serii ED72 i jedna jednostka ED73-001

Regiovan

- spalinowe autobusy szynowe produkcji polskiej, serii SA107 wytwarzanych w zakładach Kolzam i Fablok

Regiovan

- spalinowy szynobus serii SA109

Rejestracja

- czyli wypełnienie karty pracy

Rejestrator

- magnetofon rejestrujący samoczynnie rozmowy na linii przez radiotelefony, który jest umieszczony na wybranych stacjach

Rekin

- elektryczna lokomotywa towarowa serii ET22 po przebudowie reflektorów (bez dużych wystających charakterystycznych tzw. wiader) i w malowaniu żółto-czerwonym

Rekin

- pierwsza lokomotywa elektryczna wyprodukowana przez PESA Bydgoszcz S.A. z serii 111Ed Gama z możliwością przejechania około 40 km bez pantografów

Rekin

- niskopodłogowe autobusy szynowe serii SA139 zaprojektowane i zbudowane w Bydgoskiej PESA

Rekinki

- lokomotywy elektryczne serii ET22

Rekonfiguracja

- specjalne wyposażenie zespołów trakcyjnych w zależności od specyfikacji wymaganej przez operatora

Rekultywacja

- przywrócenie zdegradowanego terenu po katastrofie do stanu wymaganego standardami

Rekuperacja

- odzysk części energii i przeznaczenie jej do wykorzystania w silnikach trakcyjnych do hamowania

Rekuperacja

- umożliwia odzyskiwanie energii z hamujących pociągów do sieci trakcyjnej, co powoduje oszczędności

Relacja

- wyznaczone dwie stacje kursowania danego pociągu, początkowa i końcowa

Relikt

- obiekt, budowla, pojazd z dawnych lat (z przeszłości) mający wartość sentymentalną

Relokacja

- jest to wysłanie pracownika (w firmach kolejowych) do pracy w innym miejscu niż te, w którym dany pracownik mieszka na stałe

Remiza

- lokomotywownia w potocznym znaczeniu (dawniej)

Rempod

- to (toromierz) składane urządzenie, które służy do pomiaru prześwitu, przechyłki, elementów rozjazdów, szerokość żłobków

Rengen

- jest to urządzenie do prześwietlania promieniami RTG składów pociągów towarowych na przejściach granicznych

Renoma

- do niedawna organ kontrolujący bilety kolejowe w pociągach

Repeta

- porcja zupy (przysługująca kiedyś drużynom na stołówkach PKP)

Replika

- obecnie wydrukowany i do złudzenia podobny kartonowy bilet systemu Edmondsona z wykorzystaniem technik druku, który był stosowanych przed laty

Reprofilacja

- jest to zmechanizowana obróbka powierzchni tocznej szyn i rozjazdów, która ma na celu wydłużenie żywotności, obniżenie emisji hałasu i poprawa komfortu jazdy. Maszyny te czynności wykonują przy pomocy szlifowania, strugania i frezowania

Reprofilacja

- mechaniczne usuwanie wad powierzchniowych szyn (stali z powierzchni szyny), które obejmuje szlifowanie, struganie i frezowanie

Reprofilacja

- w starych szynach ponowne profilowanie główki szyny

Resor

- urządzenia sprężynująco-tłumiące w wózkach wagonowych (w kształcie sprężyn, lub płaskich piór)

Restauracyjny

- to rodzaj wagonu kolejowego, który jest wyposażony w sposób umożliwiający przygotowanie, podawanie i spożywanie w nim posiłków przez podróżnych. Pierwsze wagony restauracyjne wprowadzono w 1879 roku

Restrukturyzacja

- podzielenie na spółki PKP na podstawie ustawy od 1.01.2001 na jedną spółkę „matkę” i 20 innych spółek

Restrukturyzacja

- stworzenie przesłanek do wzrostu wartości przedsiębiorstwa kolejowego

Restrukturyzacja

- zmiany dokonywane w przedsiębiorstwie i mające na celu poprawę struktury organizacyjnej oraz przesłanek wzrostu wartości firmy kolejowej

Resztówka

- drobny bilon pozostawiony kasjerowi przy wypłacie

Retro

- to pociąg specjalny złożony przeważnie z historycznych wagonów ciągniętych przez parowóz lub lokomotywkę spalinową. Przejazdy organizowane są na ciekawych widokowo bądź historycznie trasach dla turystów i miłośników kolei

Rewident

- pracownik kolejowy, którego zadaniem jest przeglądanie taboru kolejowego itp.

Rewitalizacja

- sposób podejścia do odnawiania, modernizacji obiektów i szlaków kolejowych

Rewizja

- rodzaj naprawy wagonu, lokomotywy itp.

Rezerwa

- nazwa lokomotywy przetokowej na stacji (szczecińskie)

Rezerwa

- o lokomotywach, które są gotowe do pracy w razie jakieś awarii czynnych lokomotyw

Rezonator

- torowe urządzenie wchodzące w skład samoczynnego hamowania pociągu (SHP) będącego częścią systemu automatyki bezpieczeństwa pociągu (ABP), stosowanego na PKP w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego.

Rezydencja

- dość oficjalnie o lokomotywowni (np. powrót lokomotywy do rezydencji tzn. lokomotywowni)

Ręczny

- skrócona nazwa hamulca ręcznego na lokomotywie, lub wagonie

Ręczny

- przejazd - obsługiwany przez pracownika

Ręczny

- inna nazwa hamulca postojowego

Ręczny

- rodzaj hamulca na pojazdach trakcyjnych

Rider

- maszynista lokomotywy manewrowej (ironicznie w stosunku do maszynistów pracujących na przetoku)

Riesa

- dwuosiowy niemieckiej produkcji parowóz wąskotorowy serii Bn2t o rozstawie szyn 600 mm

Robel

- to ręczna piła do cięcia szyn, która posiad automatyczny posuw w dół z 1939 roku producenta firmy ROBEL

Robić

 - pracować na okrągło

Robocop

- spalinowa, ciężka towarowa lokomotywa serii ST40 (311D) produkowana w Nowym Sączu w zakładach Newagu

Roboczogodziny

- ilość czasu potrzebnego do wykonania danej czynności lub danej pracy

Roboczy

- rodzaj pociągu technologicznego

Robogagar

- towarowa, ciężka lokomotywa spalinowa serii 311D (polskie oznaczenie na PKP to ST40) produkowana w zakładach Newag w Nowym Sączu, która jest modernizacją lokomotywy ST44

Robogagar

- spalinowa, ciężka towarowa lokomotywa serii ST40 (311D) produkowana w Nowym Sączu w zakładach Newagu

Robogagarin

- towarowa, ciężka lokomotywa spalinowa serii 311D (polskie oznaczenie na PKP to ST40) produkowana w zakładach Newag w Nowym Sączu, która jest modernizacją lokomotywy ST44

Robogagarin

- spalinowa, ciężka towarowa lokomotywa serii ST40 (311D) produkowana w Nowym Sączu w zakładach Newagu

Robol

- fizyczny pracownik na torach

Roczny

- skrótowo o rodzaju biletu kolejowego upoważniającego do przejazdów przez cały rok

Rodzinny

- skrótowo o rodzaju biletu kolejowego

Rodzyn

- elektryczna lokomotywa do prowadzenia pociągów pośpiesznych serii EP09

Rodzynek

- elektryczna lokomotywa do prowadzenia pociągów pośpiesznych serii EP09-046

Rodzynek

- wąskotorowa lokomotywa (ze Żnina) spalinowa serii Lyd2 produkowana w Bukareszcie na wiązary, budowana w różnych wersjach szerokości torów wąskotorowych

Rodzynka

- elektryczna lokomotywa do prowadzenia pociągów pośpiesznych serii EP09-046

Rogatki

- ręczne, lub elektryczne urządzenia zabezpieczające przejazdy kolejowo-drogowe lub przejścia (szlabanami)

Rogatywka

- usztywniona czapka noszona do mundurów kolejarzy z kwadratowym denkiem

Rogi

- narożniki kwadratowego denka czapki kolejowej rogatywki (kwadrat tak ułożony, że jeden róg przypada nad czołem)

Rogów

- parowóz osobowy numer 5 zamówiony dla kolei warszawsko-wiedeńskiej

Rolka

- taśma do szybkościomierza

Rolka

- papier toaletowy w wagonowej toalecie

Rolowanie

- poślizg zestawów kołowych lokomotywy podczas ruszania, która straciła przyczepność do szyn

Roluje

- zestaw kołowy, który stracił przyczepność do szyn

Rolwagen

- wagon

Romantyk

- miłośnik piszący poezję o kolejnictwie, w której jest zakochany

Romek

- spalinowa lokomotywa towarowa serii ST43 (zdrobniale)

Ropa

- potoczne określenie oleju napędowego paliwa do lokomotyw spalinowych

Ropowanie

- kiedyś wbrew ochronie środowiska na lokomotywie spalinowej pryskanie ropą podwozia i wycieranie szmatą

Ropowanie

- kiedyś wbrew ochronie środowiska wycieranie szmatą zmoczoną w ropie powierzchni parowozu

Rozbiegany

- zestaw kołowy, który stracił przyczepność z szyną

Rozbieranie

- konkretnie chodzi o rozkręcanie torów i przygotowanie do ich wymiany lub całkowitej likwidacji

Rozbióra

- skład pociągu towarowego z różnymi wagonami przeznaczonymi do rozrządu

Rozformowanie

- na stacji docelowej danego pociągu rozłożenie jego poszczególnych wagonów do podstawienia pod rozładunek lub do podłączenia do innych pociągów do dalszej jazdy

Rozjazd

- jest to urządzenie (konstrukcja) służące do zmiany kierunku przejazdu pojazdu szynowego, z toru zasadniczego na inny tor zwrotny (odgałęźny) lub odwrotnie z określoną prędkością

Rozkaz

- pisemnie lub telefonicznie podany dokument informacyjny dla maszynisty

Rozkład

- opracowania w formie książkowej zawierające wszystkie dane dotyczące kursowanych pociągów

Rozkomunikowanie

- likwidacja połączeń z innymi połączeniami, nie tylko kolejowymi, przesuwanie godzin przyjazdów i odjazdów, co denerwuje pasażerów

Rozpiska

- kartka z wypisanym podziałem, gdzie i na jakich torach stoją lokomotywy

Rozpiska

- potocznie o wykazie wagonów R7

Rozprucie

- przejechanie taborem przez rozjazd (od strony łączenia się torów), po nieprzełożonej zwrotnicy i następuje przełożenie zwrotnicy przez koła pojazdu

Rozpruty

- rozjazd po przełożeniu wymuszonym przez pojazdy trakcyjne lub wagony

Rozpruwacz

- używana i dość popularna w Polsce lokomotywa wąskotorowa spalinowa serii Lxd2 z lat 1964-1987 produkowana przez rumuńskie zakłady FAUR w Bukareszcie. Nazwa ze względu na zawieszenie niszczące łuki

Rozpruwalna

- zwrotnica, w której jazda przez rozjazd odbywa się od strony krzyżownicy, gdy iglice ustawione są na jazdę po innym torze (niż nasz kierunek) ulega ona chwilowemu przestawieniu i ponownie ustawia się (powraca) na wcześniej ustawiony kierunek bez jej uszkodzenia

Rozpruwalny

- dotyczy to rozjazdów, które dopuszczają jazdę „z ostrza” bez jego uszkodzenia

Rozprzęgnięcie

- rozłączenie wagonów pomiędzy sobą lub wagonów od lokomotywy

Rozruch

- uruchomienie silnika spalinowego na lokomotywie

Rozruch

- uruchomienie pociągu przez lokomotywę ciągnącą

Rozruch

- ruszanie pociągu

Rozruchowe

- skrót od styczników rozruchowych obwodu głównego, pracujących w tym obwodzie

Rozrząd

- staczanie wagonów towarowych z górki rozrządowej na różne tory

Rozrząd

- zespół mechanizmów sterujących wlot i wylot pary w silniku parowym lub wlot paliwa w silniku spalinowym

Rozrząd

- sterowanie zespołem mechanizmów służącym do załączania i wyłączania obwodów na lokomotywie, co powoduje jej uruchomienie, jazdę lub zatrzymanie

Rozrząd

- rozstawianie wagonów wg. stacji przeznaczenia lub podstawienia pod daną bocznicę

Rozrządczy

- rodzaj wagonu w jednostce trakcyjnej

Rozrządczy

- rodzaj zaworu hamulcowego

Rozrządczy

- jeden z wagonów wchodzący w skład zespołu trakcyjnego

Rozrządowy

- pracownik pracujący na górce rozrządowej przy rozrządzie wagonów (sterowniczy)

Rozrządzanie

- sortowanie i przegrupowywanie składów pociągów, mające na celu stworzyć nowe składy pociągowe i odseparować wagony do naprawy

Rozrzucić

- staczać wagony z górki rozrządowej

Rozstaw

- odległością między szynami

Rozśpiewana

- lokomotywa dająca kilka sygnałów dźwiękowych Rp 1 (Baczność)

Rozwadowczyk

- pociąg pancerny kompletowany w Krakowie (1918) - ówcześnie nazywano tego typu pociągi, jako Krakowskimi Bateryjami Kolejowymi

Rozwidlenie

- dwa tory rozchodzące się poza zwrotnicą

Rów

- służy do odwodnienia terenu, odprowadzania wody - są przyległe do linii kolejowej

Różki

- odgromniki rożkowe na sieci trakcyjnej

Różnicowy

- skrót od przekaźnika różnicowego

Ruch

- przemieszczanie się składów pociągowych po torach kolejowych według ustalonego rozkładu jazdy

Ruchomierz

- przyrząd z lat trzydziestych do badania zwinności pracowników kolejowych systemu Lahy-Wojciechowski w wagonie psychotechnicznym

Ruchowcy

- pracownicy służby ruchu

Ruchowy

- rodzaj dyspozytora

Ruda

- potocznie o pociągu towarowym przewożący rudę z kopalni (lub ze statku) do hut

Rum

- wałek ze stykami służący do sterowania na etz

Rumosz

- rumowisko skalne, czyli warstwa odłamów skalnych powstała na skutek wietrzenia, miejsce ułożenia torowiska, jakim jest w tym przypadku gruzowisko albo piaskowisko

Rumotać

- hałasować np. pod wagonem urwał się wieszak i rumocze ciągnąć się po torowisku

Rumun

- spalinowa lokomotywa towarowa serii ST43 (od wyprodukowania jej w Rumuni)

Rumun

- lokomotywa spalinowa do ruchu osobowego serii SP32

Rumun

- spalinowa lokomotywa pasażerska serii SP32

Rumun

- eksploatowana w Polsce na kolejach wąskotorowych lokomotywa spalinowa serii Lxd2 - produkowana przez rumuński zakład FAUR w Bukareszcie w latach 1964–1987

Rumun

- nazwa ze względu na kraj pochodzenia. Wąskotorowy wagon motorowy serii MBxd2 z lat 1984-1986 produkowany przez zakłady FAUR w Bukareszcie

Rumun

- wąskotorowy, czteroosiowy wagon osobowy drugiej klasy używany na PKP typu Bxhpi

Rumun

- nazwa wg kraju pochodzenia, wąskotorowa lokomotywa spalinowa serii Lyd2 produkowana w Bukareszcie na wiązary, budowana w różnych wersjach szerokości torów wąskotorowych

Rumunka

- wąskotorowa lokomotywa spalinowa serii Lyd2 produkowana w Bukareszcie na wiązary, budowana w różnych wersjach szerokości torów wąskotorowych

Rureczki

- tzw. płomieniówki, czyli rury w kotle parowozu

Rurka

- drezynka spalinowa serii DL02

Rus

- lokomotywa elektryczna dwuczłonowa do ruchu towarowego serii ET42

Rusek

- lokomotywa elektryczna dwuczłonowa do ruchu towarowego serii ET42

Rusek

- radziecka lokomotywa spalinowa z przekładnia elektryczną serii ST44 przeznaczona do obsługi ruchu towarowego, produkowana w latach 1965 do 1988 roku

Ruszt

- dolna część skrzyni ogniowej na parowozie

Rybka

- rozjazd pojedynczy w widoku na ostrze

Ryć

- zbyt często wychodzić do służby drużyny trakcyjnej

Rydel

- od czapki kolejowej lakierowany, błyszczący daszek

Ryflak

- potoczna nazwa wagonu osobowego bezprzedziałowego typu 43A, 101A, 102 A (pudło z wytłaczanej blachy)

Ryfle

- to poziome wypukłości na pudle wagonu / lokomotywy (grawerowane taśmy, blachy stosowane przy budowie taboru)

Ryjek

- to wąskotorowy wagon silnikowy typu MBxc1 o rozstawie 600 mm. Nazwę swoją zawdzięcza od kształtu przodu wagonu

Ryk

- przeraźliwy głos (dźwięk) syreny lokomotywy

Rynna

- monolityczne koryto stosowane zamiast rowu w przypadku potrzeby zapewnienia jego szczelności

Rypać

- pracować do oporu - robić nadgodziny ile się da

Rysik

- w szybkościomierzu urządzenie rysujące na taśmie

Rysor

- resor (kiedyś)

Ryś

- drezyna napędzana ręcznie, 6 osobowa z ławeczkami typu kiwajka

Ryś

- parowozy wąskotorowe typu Riesa (z polskim oznaczeniem T49) produkowane w Fabloku po zakończeniu II wojny światowej pod spolszczoną nazwą Ryś, który był przeznaczony do pracy na kolejach leśnych i przemysłowych, o prześwicie toru 600, 750 i 785 mm

Ryś

- parowóz wąskotorowy serii Bn2t

Rzeszowianka

- elektryczna lokomotywa do prowadzenia pociągów pośpiesznych serii EP09-017 nazwana wg. numeracji telefonów kierunkowych

Rzeźnia

- nocne pociągi pośpieszne np. Szczecin - Terespol, lub Szczecin - Przemyśl i wiele innych podobnych

Rzeźnia

- okropny widok po wypadku kolejowo-drogowym

Rzeźnia

- nocne pociągi pośpieszne

Rzeźnik

- nocny pociąg pośpieszny

Rzęchy

- stare wagony, lokomotywy

Rzuta

- rozpędzić i odepchnąć wagony od lokomotywy

Rźnie

- przejazd wagonów, składu pociągu lub pojazdu trakcyjnego po rozjazdach, które nie są ustawione prawidłowo, co powoduje ich wymuszone przełożenie i uszkodzenie